Aandacht, rijden en appen
Mindfulness gaat over aandacht. Waar je aandacht is, daar ben je. Mindfulness is het makkelijkst te begrijpen vanuit zijn tegendeel: leven op de automatische piloot. In de keuken, op het werk, tijdens het autorijden – let maar eens op hoe vaak we op routine draaien terwijl de denkgeest bezig is met iets anders, met verleden en toekomst. En als ons tijdens het autorijden iets te binnen schiet, nog snel even bellen of even dat appje versturen, misschien herkenbaar?
Een actueel onderwerp in het nieuws is het voorstel om zwaardere boetes uit te delen voor appen achter het stuur. Rob Stomphorst, woordvoerder VVN, pleit hiervoor in een radio-interview. Klik hier om te luisteren. Uit een omvangrijk onderzoek is gebleken dat het voeren van een gesprek via een mobiele telefoon de kans op een ongeval verdubbelt. Het bezig zijn met tekstberichten (‘appen’) verzesvoudigt de kans op een ongeval. Klik hier om meer te lezen.
Mobiel telefoongebruik heeft niet alleen negatieve effecten doordat bestuurders fysiek, visueel en auditief worden afgeleid bij de gelijktijdige bediening van telefoon en voertuig, maar ook omdat zij hun aandacht moeten verdelen tussen telefoongebruik en rijden (cognitieve afleiding). Omdat het gevaar ook in de cognitieve afleiding schuilt, is handsfree bellen niet noemenswaardig veiliger dan handheld (mobiel) bellen.
Het bovenstaande deed me denken aan een werkstuk dat ik in 2010 tijdens mijn studie Toegepaste Psychologie op Saxion heb gemaakt samen met een drietal andere studenten. Het ging om een analyse van een auto-ongeval, waarbij rijdend werd getelefoneerd. Er was een overvloed aan cognitieve processen te beschrijven. Onder anderen een overbelast werkgeheugen, (interferentie van) dubbeltaken, vermoeidheid en verminderde reactiesnelheid waren hierbij onderdeel van de oorzaak van het ongeval. Voor wie meer wil weten over cognitieve processen (tijdens het rijden) is dit een interessant werkstuk om eens door te lezen!
Samengevat; we óverschatten onszelf door te denken dat we meerdere dingen tegelijk achter het stuur kunnen doen, en we ónderschatten de hoeveelheid aandacht die er nodig is bij het autorijden en deelnemen aan het verkeer. Met name appen tijdens het rijden is levensgevaarlijk!
- Aandacht is het cognitief proces van zich selectief richten op één aspect van de omgeving, terwijl andere aspecten worden genegeerd. Aandacht wordt soms ook opgevat als het toekennen van verwerkingscapaciteit. Het is verwant aan begrippen als: alertheid, concentratie en selectief verwerken van informatie.
- Het cognitief proces heeft te maken met het denkvermogen van de mens. Het is het proces waarbij alles wat wordt waargenomen omgezet wordt in informatie. Door het cognitieve proces is men in staat om dingen te leren. Door dit proces verwerkt men allerlei informatie waardoor verschillende vaardigheden uitgevoerd kunnen worden.
Bronvermelding: SWOV (2017). Mobiel telefoongebruik door bestuurders. SWOV-Factsheet, juni 2017. SWOV, Den Haag
