Opkomst en keerzijde van de meditatie-app

Smartphone en rust, het lijkt een tegenstelling. Niets is minder waar. Ook voor rustzoekers zijn er talloze applicaties ontwikkeld. Met de toenemende populariteit van mindfulness en meditatie zijn ontwikkelaars ook met deze genres aan de haal gegaan. Het heeft geresulteerd in een aanhoudende productie van meditatiehulpjes en digitale mindfulnesstrainers voor de rustzoeker. In 2017 stond in de Volkskrant al een artikel over deze ontwikkelingen. Klik hier voor het artikel in de Volkskrant (publicatiedatum 6 maart 2017). In de NRC stond deze week een artikel over de keerzijde van deze meditatie-apps. Klik hier voor het artikel in de NRC (publicatiedatum 29 mei 2019).

Sommige apps worden erg aantrekkelijk gemaakt. Zo zien de apps er fris, uitnodigend en simpel uit. Bij bepaalde apps wordt je voortgang nauwkeurig bijgehouden; het aantal uren dat je hebt gemediteerd, het aantal dagen dat je aaneensluitend de app hebt gebruikt en feedback over het bereikte resultaat. Het houdt een zekere tegenstrijdigheid in; een verslavende app op je telefoon bestrijdt stress, veroorzaakt door, onder meer, de verslavende apps op je telefoon.

In het artikel van de NRC wordt door critici benoemd dat wat sommige apps beloven haaks staat op wat mindfulness werkelijk is. Het gaat namelijk niet om resultaat behalen en mindfulness is géén quick fix. Ook staat er dat het probleem meer zit in hoe mensen de apps gebruiken dan dat ze bestáán. Met mindfulness ga je door een proces heen, het is belangrijk dat je dat afmaakt. Met een app is het makkelijk om het halverwege weg te leggen. De vrees van critici is dat de apps meditatie een te gemakzuchtige vorm van zelfhulp maken. Zo leidt het af van waar mindfulness eigenlijk voor bedoeld is; bewuster in het leven staan en milder zijn voor jezelf en voor anderen. Kortom, opmerkzaamheid, óók bij het kiezen, installeren en gebruiken van meditatie-apps, blijft geboden.

Enkele kanttekeningen
Een applicatie op je telefoon kan misschien een mooie toevoeging of voor sommige mensen een uitkomst zijn. Het kan echter niet een reguliere mindfulnesstraining vervangen; je mist de verdiepende dialoog, de reflectie, het contact met de trainer en (het delen van ervaringen met) mede-deelnemers, kortom; de training voegt een dimensie toe die een app niet kan vervangen. De effectiviteit (vooral bij bepaalde problematiek) is vele malen groter bij het volgen van de acht-weekse training dan door het luisteren naar een app of het lezen van een boek over mindfulness of meditatie. (men zegt ook wel dat je niet kunt leren pianospelen door er veel boeken over te lezen…?)

Wat ook kan ontstaan is dat je ‘’fijne’’ oefeningen opzoekt, minder aansprekende oefeningen overslaat en bepaalde oefeningen zullen je lievelingsoefeningen worden. Dat kan fijn zijn. Wat er kan gebeuren is dat je bepaalde verwachtingen krijgt en/of kweekt en dat je de oefening gaat doen om bepaalde gevoelens te vermijden of omdat je verlangt naar een betere stemming. Anders gezegd; je gaat de oefening doen om je beter te voelen in plaats van dat je oefent om beter te voelen. De essentie van de mindfulness is dat je kunt toelaten wat er gebeurt bij jezelf, dat je het observeert en aandacht geeft (en niet dat je het weg probeert te poetsen).

Klik hier voor een website waar een aantal apps zijn geselecteerd en/of worden aanbevolen.
Een app is laagdrempelig en door de toegankelijkheid en uitstraling ervan kan het veel mensen bereiken. Veel van de apps zijn echter engelstalig. Het vinden van een goede nederlandstalige app kan nog een hele zoektocht zijn (sommige beoefenaars zijn nogal gevoelig voor het stemgeluid bij een oefening). Een tip: probeer eens de Mindfulness coach van VGZ; je vindt de app in de app store of google play store.