Werkstress...vechten, vluchten of veerkracht? (1)
Regelmatig overwerk? Ernstige fout gemaakt? Cynische opmerking van je collega gehad? Of heb je juist een compliment gekregen? Iedereen maakt prettige, onprettige of neutrale ervaringen mee, zowel op het werk als in de privésfeer. Opmerkelijk is wat er met je gebeurt na afloop van die ervaring. Blijf je na een tegenslag of bij een stressvolle gebeurtenis boos, angstig, tobberig of hou je een naar gevoel? Of klaart de lucht na een tijdje weer op? Wat helpt is: veerkracht! Maar wat is het? En hoe train je die?
Door veerkracht herstellen
Veerkracht (in het engels: resilience) betekent ‘’elastisch zijn’’. Het is het vermogen om van onprettige ervaringen te herstellen én om prettige ervaringen wat langer vast te houden.
Waar komt je emotionele veerkracht vandaan? Veerkracht zit in je brein en voor een deel zit het in je genen. Het is een combinatie van aanleg én van ervaringen tijdens je leven.
Wat gebeurt er bij tegenslag
Bij ieder mens reageert het brein op onprettige ervaringen als volgt: vasthouden, opletten, hou alles goed in de gaten… er dreigt gevaar.Dit mechanisme treedt bij iedereen op, wel in verschillende mate.
Voor het brein zijn nare en prettige ervaringen niet gelijkwaardig. Nare ervaringen maken meer indruk op de hersenen dan prettige (dit is evolutionair bepaald). Een angstig gezicht valt ons eerder op dan een blij of een neutraal gezicht. Een roddel over een collega onthouden we vaak beter dan een verjaardag of trouwdatum van diegene.
Als je door stress of nare gedachten wordt overmand gaat je brein je ‘’vecht-, vlucht- of bevries-systeem’’ aansturen en zorgt ervoor dat o.a. hartslag en bloeddruk omhoog gaan, je ademhaling versnelt en de adrenaline begint te stromen. Zo kunnen we vervolgens adequaat reageren. Dit kan gebeuren bij een gevaarlijke verkeerssituatie maar ook bij de aankondiging van een reorganisatie. Het is een heel natuurlijke reactie. Wat het vervelend maakt is dat we in onze gedachtenwereld steeds opnieuw automatisch optredende gedachtepatronen laten ontstaan. Bijvoorbeeld de perfectionist in je die steeds dezelfde gedachten produceert. Of de innerlijke criticus. Of, degene die moeilijk grenzen trekt. Eigen aan patronen is dat ze zichzelf herhalen. En zo nemen je gedachten, steeds hetzelfde breinpaadje. Je zit er als het ware in gevangen.
Vervolgens is het onze reactie op een onprettige gebeurtenis die de gebeurtenis langer in stand houdt. Die reactie bestaat vaak uit vechten, vluchten, vermijden, ontkennen, verlangen of onderdrukken van de directe ervaring. Deze reactie is heel normaal en treedt automatisch op. Je wilt niet dat iets is zoals het is en zowel je hele ‘’vecht-, vlucht- of bevries-systeem’’ als de zich herhalende gedachtepatronen blijven maar door gaan. Vaak langer dan nodig.
Trainen veerkracht
Jarenlang dachten de geleerden dat er aan het brein niets meer te veranderen viel. Maar er is hoop! Onderzoeker dr. Richard Davidson ontdekte het bestaan van neuroplasticiteit van de hersenen. We blijken niet voor altijd overgeleverd te zijn aan onze vaste breinpatronen. De patronen die bepalend zijn voor onze veerkracht zijn in positieve zin door leerprocessen te beïnvloeden. En dat is zelfs op MRI-scans te zien! Het goede nieuws is dus dat we ons vermogen kunnen vergroten om beter te herstellen van onprettige ervaringen, door het aanspreken, het trainen van andere delen van het brein dan het ‘’vecht-, vlucht- of bevries-systeem’’!
Lees hier het vervolg op deze blog
Bron: Annemieke den Dulk
